بررسی ترتیبات امنیتی در خلیج فارس

بررسی ترتیبات امنیتی در خلیج فارس

نظام امنیتی خلیج‌فارس
ترتیبات امنیتی خلیج فارس
ترتیبات امنیتی منطقه خلیج فارس
بررسی ترتیبات امنیتی منطقه خلیج فارس
ترتیبات امنیتی منطقه خلیج فارس
سیر تحولات امنیتی منطقه خلیج فارس
تحولات امنیتی منطقه خلیج فارس
پایان نامه ترتیبات امنیتی در خلیج فارس

رفتن به سایت اصلی

دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد رشته علوم سیاسی

بررسی ترتیبات امنیتی در خلیج فارس

(1970 تا 1990)

 

 

چکیده:

خلیج فارس همواره در طول تاریخ خود جاذبه هایی داشته است که مورد توجه دیگران قرار می گرفت. این جاذبه ها در طی تاریخ متغیر بوده است. زمانی که تجارت و بازرگانی در رأس اولویت های دیگر کشورها بود خلیج فارس آنقدر ثروت و بازار مصرف داشت که مورد طمع دیگران قرار گیرد و سپس اروپائیان را یکی پس از دیگری روانه منطقه سازد و بعضی کشورهای منطقه خلیج فارس را صحنه تاخت و تاز و رقابت برای تسلط بر منطقه قرار دهند. 

 

کشف ثروتهای بیکران و افسانه ای هند اهمیت خلیج فارس را دو چندان کرد و این بار علاوه بر موقعیت تجاری و بازرگانی خود، خلیج فارس به یک موقعیت استراتژیک و معبر آسان دسترسی به هند و حفاظت از آن تبدیل گشت. تا جائیکه بخشی از دوران طولانی رقابت ها در منطقه خلیج فارس بخاطر حفاظت و امنیت شبه قاره هند بود.

در طی نیمه دوم قرن 19 عامل دیگری بر اهمیت خلیج فارس افزود و بار دیگر نظر همگان را متوجه این منطقه ساخت. این عامل کشف ذخائر عظیم نفتی از یک طرف و وابستگی روز افزون دنیای صنعتی به این ماده حیاتی از طرف دیگر بود به طوری که تمامی دنیا را درگیر موضوعات امنیتی خلیج فارس کرد و همچنان که وابستگی به نفت بیشتر می شد حساسیت نسبت به تحولات و حتی سیاست گذاریها در این منطقه بیشتر می گردید.

 

این وابستگی زمانی روشنتر می گردد که بدانیم خلیج فارس با 565 میلیارد بشکه ذخائر نفتی، 63% کل ذخائر شناخته شده نفتی را در دل خود جای داده است. خلیج فارس علاوه بر نفت به لحاظ ذخائر گازی نیز دارای اهمیت است؛ به طوری که دارای7/30 تریلیون متر مکعب ذخیره گازی است که معادل 5/28% کل ذخائر کشف شده گاز طبیعی جهان است.

 

تحولات دنیا در دوران کنونی بر ارزش منطقه روز بروز می افزاید و این تحولات را می توان اول در زمینه جانشینی انرژی مورد بحث قرار داد. باید گفت دنیا تا کنون به یک جایگزین ارزان که توان رقابت با نفت را داشته باشد دست نیافته است و لااقل تا چند دهه دیگر چنین خواهد بود. دوم اینکه در زمینه تناسب بین رشد جمعیت و میزان کشف انرژی، این تناسب هر چه بیشتر به زیان انرژی پیش می رود به طوری که سالانه حدود 80 میلیون نفر به جمعیت دنیا افزوده می شود و این افزایش جمعیت به معنای افزایش مصرف انرژی است، و افزایش انرژی با نرخ رشد جمعیت حتی با تکنولوژیهای پیشرفته غیر قابل تصور است. سوم اینکه این ماده حیاتی در بقیه جاهای دنیا به سرعت در حال اتمام است و یا اینکه هزینه کشف و استخراج آن بسیار بالاست، در حالیکه در منطقه خلیج فارس این ماده نفتی به وفور و به آسانی بدست می آید و همین عامل علاقمندی به دسترسی به منابع نفتی منطقه را افزایش می دهد. 

 

 

 

کلمات کلیدی:

خلیج فارس

نظام امنیتی

امنیت منطقه ای

تحولات امنیتی خلیج فارس

 

 

 

مقدمه:

هدف این تحقیق بررسی تلاشهایی است که از دهه  70 م. تا زمان حال برای ایجاد سیستمهای امنیتی در منطقه صورت گرفته است. در این بررسی سعی شده است بنا به موقعیت و شرایط زمانی عوامل دخیل در امنیت خلیج فارس روشن گردد و در این راستا نقش عوامل داخلی و خارجی دخیل در امنیت و در حقیقت گستره موضوعات امنیتی خلیج فارس روشن گردد. با این هدف که نقش عوامل فرامنطقه ای و ارتباط آنها با عوامل درون منطقه ای در ایجاد یک سیستم منطقه ای مورد بررسی و تحقیق قرار گیرد. به عبارت دیگر این تحقیق میزان تاثیر گذاری قدرتهای خارجی بر تحولات امنیتی خلیج فارس را مورد بحث قرار می دهد و در هر کدام از سیستمهای امنیتی که طی دهه های70 و80 م. شکل گرفته است به نحوه دخالت عامل خارجی، ارتباط آنها با کشورهای منطقه، دل نگرانی های آنها، و تلاش برای ایجاد یک سیستم امنیتی و خصوصاً نقش کشورهای منطقه در ایجاد این نظام امنیتی پرداخته می شود. اصلی ترین موضوع بحث، دلایل ناکامی و فروپاشی طرحهای امنیتی در منطقه است که علیرغم احساس نیاز منطقه به این سیستم امنیتی، چرا این طرحها هیچکدام نتوانسته اند امنیت منطقه را برقرار سازند و هر گاه با بحران یا خطری جدی روبرو شده اند ناکارآمدی خود را نشان داده اند و در حقیقت هر کدام از این نظامها به محض برخورد با اولین بحران و تهدید بلافاصله فروپاشیده و زمینه ظهور یک نظام امنیتی دیگر را مهیا کرده است.

 

در راستای فرضیه تحقیق که دلیل شکست این طرحها را فقدان ساختارهای ملی، و شکاف و رقابتهای منطقه ای دانسته که باعث شده اند تا عوامل مداخله گر در سیستم بر محور قدرت هژمون سرنوشت امنیت منطقه را در طول دوره مد نظر رقم بزنند،  بحث خواهد شد که چون بازیگران دخیل در موضوع امنیت خلیج فارس هر کدام از نظر درونی پیشاساختاری بوده و از نظر منطقه ای نیز با انبوهی از رقابتها و شکافها نسبت به واحدهای اطراف خود روبرو هستند و همچنین با دیدگاهها و اهداف و تلقی متفاوتی از مفهوم تهدید دور هم جمع می شوند و این امر هم ناشی از یک ضرورت فوری است، به همان میزان که فهم و تلقی آنها از تهدید و خطر بر اثر فروکش کردن تب بحران تغییر می یابد سیستم به فروپاشی نزدیک می شود و ایجاد یک سیستم امنیتی منطقه ای موفق را مشروط به شناسایی دقیق خطرات و منابع ناامنی در منطقه توسط بازیگران ذینفع در چارچوب امنیت خلیج فارس می دانیم.

 

 

 

 

فهرست مطالب

فصل اول:کلیات

طرح مسأله 8

علل انتخاب موضوع 10

ادبیات موجود 10

سوال اصلی تحقیق 10

سوالات فرعی 11

مفروض(های) تحقیق 11

فرضیه(های) تحقیق 11

مفاهیم 11

روش تحقیق 12

سازماندهی تحقیق 12

موانع تحقیق 16

 

فصل دوم: مباحث تئوریک امنیت و چارچوب نظری تحقیق

بنیانهای مفهومی و تئوریک امنیت 18

تعریف امنیت 19

نظامهای امنیتی  19

ویژگیهای امنیت 21

الف)تجزیه ناپذیری امنیت 21

ب) ذهنی بودن امنیت 22

رهیافت امنیتی 24

 الف) دیدگاه رئالیسم نسبت به امنیت 25

 ب)رهیافت ایده آلیستی یا لیبرالیستی امنیت 26

  ابعاد داخلی امنیت 27

 ابعاد اقتصادی امنیت 28

 ابعاد زیست محیطی امنیت  30

 دیدگاه سوم درارتباط با امنیتintegrated approach   31

 استراتژیهای امنیتی 32

استراتژیهای امنیتی بعد از جنگ سرد 33

مکاتب امنیتی بدیل برای امنیت خلیج فارس 34

چارچوبهای آلترناتیو 36

آیا پیوند های چند جانبه صلح و ثبات را تضمین می کند؟ 43   

اقدامات امنیتی  46

دستور کار جدید 55 

 

فصل سوم: سوابق طرحهای امنیتی

نظام امنیت ایرانی  66

نظام امنیتی انگلستان یا دوران صلح بریتانیایی 66

تحولات مفاهیم امنیتی و طرح های امنیت منطقه ای 67  

پیمان بغداد 70

تشکیل سنتو 72

تحولات دهه 60 و خروج بریتانیا از خلیج فارس 72

سیستم امنیت دو ستونی(دکترین نیکسون- کسیسنجر)   75

موانع تحقق اهداف دکترین نیکسون 77

پایان سیستم امنیت دو ستونی نیکسون 78

دکترین کارتر 79

ارزیابی دکترین کارتر 82

دکترین ریگان(سیاست اتفاق نظر استراتژیک) 83

سیستم امنیتی شورای همکاری خلیج فارس 85 

تشکیل شورای همکاری خلیج فارس 89

اهداف و مضامین شورا 90

اهداف اقتصادی 90

اهداف امنیتی شورا. 91

سیاست خارجی شورا 92

اول:جنگ ایران و عراق 92

دوم: بحران کویت 92

دلایل ضعف و ناتوانی شورا 93

 الف) دلایل ضعف شورا از بعد تئوریک  93                                                                

   ب) موانع عملی فراروی شورا 96

1 – عدم فراگیری شورا   96

2- اختلافات ارضی و مرزی بین اعضاء 98

3- ناتوانی شورا ناشی از ضعف نظامی 99

بحران اول و دوم خلیج فارس  99

بیانیه دمشق و طرح امنیتی 2 + 6 100

انگیزه ها و اهداف طراحان سیستم امنیتی 2 + 6 103

1– آمریکا 103

2- اهداف کشورهای عربی از شرکت در طرح2+6 104

بررسی دلایل ناکامی طرح امنیتی 2 + 6 104

طرحهای امنیتی دو جانبه 109

نقش و هدف آمریکا 110

اقدامات عملی برای استقرار سیستم 112

ارزیابی طرح امنیتی دو جانبه 112

نگاه برون منطقه ای به عنوان آخرین آلترناتیو (تجربیات تاریخی) 114

 

فصل چهارم: بررسی نقش ساختارها و ظرفیتهای داخلی کشورهای حاشیه خلیج فارس در پیدایش طرحهای امنیتی در منطقه خلیج فارس

1 – شکافهای سیاسی و اجتماعی(طبقه متوسط جدید)   123

2 – تضاد های فرهنگی 124

3 – معضلات نسل جوان  126

4 – بحران مهاجرت 127

5 – جنبش های سیاسی– مذهبی 129

اساس مشروعیت در دولتهای عربی حوزه خلیج فارس 133

فصل پنجم: بررسی نقش عوامل منطقه ای در ظهور و سقوط طرحهای امنیتی در منطقه خلیج فارس

مباحث مربوط به کشورهای عربی حوزه خلیج فارس 145

الف) تهدیدات مشترک متوجه کشورهای عربی حوزه خلیج فارس 145

1- تهدیدات ناشی از بافت جمعیتی ناهمگون 145

2-  بحران مشروعیت و هویت 148

تهدیدات خاص متوجه هر کدام از کشورهای عربی حوزه خلیج فارس 156

عربستان سعودی 156

کویت 157

امارت عربی متحده 158

قطر، بحرین، عمان 160

مباحث مربوط به ایران و عراق 160

1) ایران  .160

الف) تهدیدات اقتصادی 160

ب) تهدیدات سیاسی 161

ج) تهدید ناشی از حضور بیگانگان در منطقه. 162

2 ) عراق 165

انقلاب اسلامی ایران به عنوان عامل همگرایی و واگرایی 166

 مشکل کشورهای منطقه در ایجاد یک سیستم امنیت منطقه ای 170

 

فصل  ششم: بررسی نقش عوامل فرا منطقه ای در پیدایش و تداوم نظامهای امنیتی در منطقه خلیج فارس

آمریکا 180

تلقی آمریکا از مفهوم تهدید 184

برنامه کمکهای امنیتی به کشورهای خلیج فارس  186

نیروی واکنش سریع آمریکا و عملکرد های آن 189

اتحاد جماهیر شوروی 192

دکترین برژنف و امنیت خلیج فارس 193

مصر 194 

سوریه 196

منابع  198

سخن پایانی؛ تحلیلی بر عدم موفقیت طرحهای امنیتی در منطقه خلیج فارس 200

کتابشناسی تحقیق  211 

 

 

 

 

 

  • پاورپوینت وظایف مدیریت

    پاورپوینت وظایف مدیریت پاورپوینت وظایف مدیریت دانلود رایگان پاورپوینت وظایف مدیریت تعريف وظيفه وظايف مديران از ديدگاه صاحب نظران وظايف مديران از ديدگاه برچ وظايف مديران از ديدگاه هنري فايول وظايف مديران از ديدگاه لوتر گيوليك وظايف مديران از ديدگاه…

  • آثار اعمال کیفیات مخففه در مورد اطفال بزهکار

    آثار اعمال کیفیات مخففه در مورد اطفال بزهکار تعریف کیفیات مخففه آثار اعمال کیفیات مخففه کیفیات مخففه در قانون جدید کیفیات مخففه در قانون مجازات اسلامی آثار کیفیات مخففه در اعمال مجازاتها کیفیات مخففه در خصوص کودکان بزهکار پایان نامه…

  • کلر و اهمیت آن

    کلر و اهمیت آن گاز کلر پر مخاطره اثر کلر در صنایع مختلف اثر کلر روی محیط زیست مطالعه اثر کلر روی حیوانات دانلود مقاله کلر و اهمیت آن سیستم همکاری در فروش فایل همکاری در فروش فایل همکاری در…

  • پایان نامه کارشناسی رشته روانشناسی با عنوان بررسیهای تأثیر موسیقی درمانی بر روی افسردگی

    پایان نامه کارشناسی رشته روانشناسی با عنوان بررسیهای تأثیر موسیقی درمانی بر روی افسردگی افسردگی موسیقی دانلود پایان نامه موسیقی درمانی موسیقی درمانگر موزیك تراپیست تأثیر موسیقی بر بیماران دانلود پایان نامه کارشناسی رشته روانشناسی بررسیهای تأثیر موسیقی درمانی بر…

  • تئوریهای و سبکهای سنتی و نوین رهبری با مطالعه در مراکز دانشگاهی

    تئوریهای و سبکهای سنتی و نوین رهبری با مطالعه در مراکز دانشگاهی سبک رهبری سبک رهبری لیکرت الگوی رهبری مشارکتی تئوریهای و سبکهای سنت رهبری تئوریهای و سبکهای نوین رهبری مطالعات دانشگاه های آمریکا در مورد رهبری دانلود تحقیق رهبری…

  • پرسشنامه بررسی نحوه گرایش سازمان ها به سوی مشتری مداری، کارآفرینی، ریسک پذیری و تاثیر آن بر توسعه عملکرد شرکت های کوچک و متوسط

    پرسشنامه بررسی نحوه گرایش سازمان ها به سوی مشتری مداری، کارآفرینی، ریسک پذیری و تاثیر آن بر توسعه عملکرد شرکت های کوچک و متوسط پرسشنامه نحوه گرایش سازمان ها به سوی مشتری مداری پرسشنامه نحوه گرایش سازمان ها به سوی…

  • پروپوزال ارزیابی واکنش بازار سهام در برابر اطلاعیه های سود نقدی بورس اوراق بهادار تهران

    پروپوزال ارزیابی واکنش بازار سهام در برابر اطلاعیه های سود نقدی بورس اوراق بهادار تهران اعلامیه های سود نقدی نقدشوندگی سهام تفاضل بازده قیمتی سهام اعلامیه های سود نقدی شرکتها رابطه اعلامیه های سود نقدی با بازده نقدی رابطه اعلامیه…

  • پروپوزال زمانبندی کارها در رایانش ابری و ارائه الگوریتمی بهینه برای بهبود بازدهی آن

    پروپوزال زمانبندی کارها در رایانش ابری و ارائه الگوریتمی بهینه برای بهبود بازدهی آن زمانبندی در ابر پروپوزال زمانبندی در محاسبات ابری پروپوزال زمانبندی کارها در محاسبات ابری زمانبندی در رایانش ابری پروپوزال زمانبندی کار در محاسبات ابری پروپوزال الگوریتمی…

  • پاورپوینت فصل ششم کتاب مدیریت استراتژیک منابع انسانی و روابط کار تألیف دکتر ناصر میرسپاسی با موضوع نظام کاربردی منابع انسانی

    پاورپوینت فصل ششم کتاب مدیریت استراتژیک منابع انسانی و روابط کار تألیف دکتر ناصر میرسپاسی با موضوع نظام کاربردی منابع انسانی دانلود پاورپوینت فصل ششم کتاب مدیریت استراتژیک منابع انسانی و روابط کار تألیف دکتر ناصر میرسپاسی با موضوع نظام…

  • پایان نامه کارشناسی ارشد شیمی با عنوان پیران های شیمی

    پایان نامه کارشناسی ارشد شیمی با عنوان پیران های شیمی پیران پیریمیدین تركیبات آلی مشتقات نوینی دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد شیمی پیران های شیمی رفتن به سایت اصلی دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد شیمی با عنوان پیران های شیمی…